Kamu İlanlarında Yaş Sınırı ve Askerlik Şartı: Hesaplama, Tecil, Bedelli, Yoklama Kaçağı ve Bakaya

Kamu ilanlarında iki şart adayları en çok tereddüde düşürür: yaş ve askerlik. "35 yaşını doldurmamış olmak" ifadesinin hangi tarihe göre hesaplanacağı, tecilli olanın başvurup başvuramayacağı, bedelli askerliğin "yapmış" sayılıp sayılmadığı her ilan döneminde yeniden sorulur. Kuralların bir kısmı 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda, bir kısmı 7179 sayılı Askeralma Kanunu'nda, bir kısmı da ÖSYM tercih kılavuzları ile kurum yönetmeliklerinde yer alır. Aşağıda bu kaynakları bir araya getirip ilanlardaki ifadeleri nasıl okuyacağınızı anlatıyoruz.

Alt yaş sınırı: 18 yaş ve istisnası (657 md. 40)

657 sayılı Kanun'un 40. maddesine göre genel olarak 18 yaşını tamamlayanlar Devlet memuru olabilir. Maddenin ikinci cümlesi bir istisna getirir: bir meslek veya sanat okulunu bitirenler, en az 15 yaşını doldurmuş olmak ve Türk Medeni Kanunu'na göre kazai rüşt (mahkeme kararıyla ergin kılınma) kararı almak şartıyla memurluğa atanabilir. Kanun'un 48. maddesindeki genel şartlar da yaş için doğrudan 40. maddeye atıf yapar; ilanda ayrıca yazmasa bile 18 yaş şartı her memur ve sözleşmeli personel alımında aranır. ÖSYM kılavuzunda bazı kadrolar için bu şart "18 yaşını doldurmuş olmak" şeklinde ayrıca tekrarlanır.

Üst yaş sınırı: Kanun'da yok, yönetmelik ve ilanda olabilir

657 sayılı Kanun memurluğa girişte genel bir üst yaş sınırı koymaz. Buna rağmen üst sınır üç kaynaktan gelebilir:

• Emeklilik yaş haddi. Sosyal güvenlik mevzuatındaki 65 yaş haddi nedeniyle bu yaşı dolduranlar memurluğa atanamaz. ÖSYM, KPSS-2026/1 tercih kılavuzunda tercih işlemlerinin ilk günü itibarıyla 65 yaşını doldurmuş olanların tercih yapamayacağını açıkça belirtir.
• Kariyer meslek yönetmelikleri. Uzman yardımcılığı, müfettiş yardımcılığı ve benzeri A grubu kadrolara giriş sınavı yönetmelikleri çoğunlukla 35 yaş sınırı koyar ve tarih referansı olarak "giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü"nü kullanır. Örneğin Çalışma Uzmanlığı Yönetmeliği'nin 6. maddesi bu ifadeyle 35 yaşını doldurmamış olmayı şart koşar. Kurumdan kuruma fark olabileceği için her giriş sınavı ilanının kendi yaş maddesini okuyun.
• İlandaki özel şartlar. KPSS merkezî yerleştirmesinde genel bir üst yaş sınırı yoktur; ancak kurumlar belirli kadrolar için kılavuzun özel şartlar bölümüne yaş koşulu yazdırabilir. KPSS-2026/1 kılavuzunda örneğin icra memuru ve bazı TCDD kadroları için "başvuru tarihi itibarıyla 30 yaşını doldurmamış olmak" şartı yer alır. Koruma ve güvenlik görevlisi kadrolarında ise kılavuz üst yaş sınırı değil, 18 yaşını doldurmuş olma ve silahlı görev yapacaklar için 21 yaşın üzerinde olma şartı öngörür.

Engelli adayların yararlandığı EKPSS yerleştirmelerinde de yaş şartı aynı mantıkla kadro bazında belirlenir; genel şart 18 yaştır, varsa üst sınır kılavuzdaki kadro şartlarında yazar. Ayrıntılar için EKPSS rehberine bakın.

Yaş nasıl hesaplanır? "Doldurmamış olmak" ne demek?

Yaş, nüfus kaydındaki doğum tarihinize göre gün-ay-yıl olarak hesaplanır; yalnızca doğum yılına bakılmaz. "X yaşını doldurmamış olmak" şartında belirleyici olan, referans tarihte X'inci doğum gününüze ulaşıp ulaşmadığınızdır. ÖSYM kılavuzu bunu somut bir doğum tarihi eşiğiyle verir: tercih işlemlerinin ilk gününün 8 Temmuz 2026 olduğu dönemde, 30 yaş şartı olan kadrolar için 8 Temmuz 1996 tarihinde ve öncesinde doğanların 30 yaşını doldurduğu için bu kadroları tercih edemeyeceği yazılıdır. Doğum gününüz referans tarihle aynıysa yaşı doldurmuş sayılırsınız.

Referans tarih ilandan ilana değişir ve en çok hata buradan çıkar:

Tereddütte kaldığınızda kılavuz veya ilan doğum tarihi eşiği veriyorsa onu esas alın; vermiyorsa başvuru süresi bitmeden kuruma yazılı olarak sorun. Sınırda olduğunuzu düşünüp başvurmamak hak kaybına yol açabilir; sınırı geçtiğiniz hâlde başvurmak ise yerleşseniz bile atamanızın yapılmamasıyla sonuçlanır.

Askerlik şartı: 657 md. 48'deki üç hâl

48. maddenin genel şartlar bölümü, askerlik durumu bakımından şu hâllerden birinde bulunmayı ister: askerlikle ilgisi bulunmamak; askerlik çağına gelmemiş olmak; askerlik çağına gelmişse muvazzaf askerlik hizmetini yapmış, ertelenmiş veya yedek sınıfa geçirilmiş olmak. ÖSYM kılavuzu da memur ve sözleşmeli pozisyonlar için bu şartı aynen tekrarlar. Üç hâlin pratikte karşılığı şöyledir:

7179 sayılı Kanun'daki tanımlara göre yoklama kaçağı, tabi olduğu yoklama yılı içinde yoklamasını yaptırmayan; bakaya ise sevke tabi olduğu hâlde sevkini yaptırmayan yükümlüdür. Bu durumdaki adaylar 48. maddedeki hâllerden hiçbirine girmez. Başvurudan önce askerlik şubesine veya e-Devlet üzerinden başvurarak durumu düzeltmek, erteleme ya da bedelli başvurusu yapmak gerekir; bu durumlar için öngörülen idari yaptırımlar ayrıca uygulanır.

Askerlik durum belgesi ve başvuru pratiği

Erkek adaylardan istenen belge askerlik durum belgesidir; e-Devlet'te Millî Savunma Bakanlığı hizmetleri altından anında alınır ve "askerlik çağına gelmemiş", "ertelenmiş", "yapmış", "yedek sınıfa geçirilmiş", "askerliğe elverişli değildir" gibi güncel durumunuzu gösterir. Başvuru ekranında durumunuzu beyan ederken belgedeki ifadeyi kullanın; ilan "başvuru tarihi itibarıyla" diyorsa belgenin o tarihteki durumu yansıttığından emin olun. Tecil süreniz başvuru ile atama arasında bitiyorsa, atama belgeleri aşamasında kurum yeniden güncel belge isteyecektir; ertelemeyi uzatma veya bedelli gibi seçenekleri önceden değerlendirin. Başvuru belgelerinin tamamı için başvuru kontrol listesine bakın.

Göreve başladıktan sonra askerlik: memur ve sözleşmeli

Tecilli olarak memur olanların askerliği ortadan kalkmaz, ertelenir. 657 sayılı Kanun'un 108. maddesine göre muvazzaf askerliğe ayrılan memurlar, askerlik süresince görev yerleri saklı kalmak suretiyle aylıksız izinli sayılır. Kadronuz korunur, maaş ödenmez. 83. madde dönüşü düzenler: memurken askere alınıp görevini tamamlayanlar terhis tarihinden itibaren otuz gün içinde kurumlarına başvurmak, kurumlar da başvuru tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde ilgilileri göreve başlatmak zorundadır. Bu süreleri kaçırmayın. Muvazzaf askerlikte geçen süre, Kanun'un 83 ve 84. maddelerine göre kademe ilerlemesinde değerlendirilir. Askere gitmek için kurumdan muvafakat gerekmez; ancak sevk tarihini öğrenir öğrenmez personel birimine yazılı olarak bildirin. Aday memurken askere gidenlerin adaylık eğitimlerinin nasıl tamamlanacağını kurum belirler.

4/B sözleşmeli personelde durum farklıdır; 108. madde onlara uygulanmaz. Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın ek 1. maddesine göre askerlik sebebiyle hizmet sözleşmesi feshedilen personelin pozisyonu saklı tutulur; terhis tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde yazılı talepte bulunması ve fesih nedeniyle iş sonu tazminatı almamış olması şartıyla kurum, talebi izleyen en geç otuz gün içinde personeli yeniden hizmete alır. Askerlik nedeniyle yapılan bu fesih, sözleşmeyi tek taraflı feshedenler için öngörülen bir yıllık yeniden istihdam yasağından ayrı düzenlenmiştir. Kurumunuzun sözleşme metninde farklı bir uygulama (askıya alma gibi) varsa bunu ayrılmadan önce personel biriminden yazılı olarak öğrenin.

Başvuru öncesi kontrol listesi

1. İlandaki yaş şartının referans tarihini bulun; doğum gününüzü bu tarihle karşılaştırın, yalnızca yıla bakmayın.
2. Kılavuz ya da ilan doğum tarihi eşiği veriyorsa onu esas alın.
3. A grubu sınavlarda yönetmelikteki 35 yaş maddesini, B grubu kadrolarda kılavuzun özel şartlar bölümünü okuyun.
4. e-Devlet'ten güncel askerlik durum belgesi alın; tecil bitiş tarihinizi not edin.
5. Yoklama kaçağı veya bakaya görünüyorsanız önce durumu düzeltin, sonra başvurun.
6. Askerdeyseniz tercih yapabilirsiniz; terhis tarihinizi kuruma bildirmeye hazır olun.
7. Bedelli yapacaksanız temel eğitim tarihinizin atama ve göreve başlama süreleriyle çakışmamasına dikkat edin.

Genel şartların tamamını 657 sayılı Kanun 48. madde rehberinde, kılavuzun okunmasını merkezî yerleştirme rehberinde anlattık. Yaş ve askerlik şartı en sık güvenlik personeli ilanlarında özel koşul olarak karşınıza çıkar; tüm güncel ilanlar için ilanlar sayfasını takip edebilirsiniz.