Kamuda Güvenlik Görevlisi Alımı: Koruma ve Güvenlik Görevlisi Şartları, 5188 Sayılı Kanun, KPSS ve İŞKUR

Bakanlıklar, üniversiteler, hastaneler ve diğer kamu binalarında güvenlik hizmeti ya kurumun kendi personeliyle ya da hizmet alımıyla yürütülür. Kurumun kendi personeli olarak çalışan güvenlik görevlisi; kadrolu memur, 4/B sözleşmeli personel veya İŞKUR üzerinden alınmış sürekli işçi olabilir. Statü ne olursa olsun ortak bir payda vardır: 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'daki şartlar ve özel güvenlik kimlik kartı. Aşağıda bu şartları, silahlı ile silahsız görev arasındaki farkı, ilanlardaki boy-kilo şartlarının nereden geldiğini, KPSS ile ve İŞKUR üzerinden alımı resmî kaynaklara dayanarak anlatıyoruz.

Kamuda güvenlik görevlisi hangi statülerde çalışır?

657 sayılı Kanun'un 36. maddesi memurları on iki hizmet sınıfına ayırır; bu listede ayrı bir "koruma ve güvenlik" sınıfı yoktur. Koruma ve güvenlik görevlisi, kurumların kadro cetvellerinde yer alan bir unvandır; kadronun sınıfı ve derecesi ilanda yazar. ÖSYM tercih kılavuzu ise bu kadro ve pozisyonlara atanacakların 5188 sayılı Kanun'un 10. maddesindeki şartları taşıması gerektiğini açıkça belirtir; yani kamu kurumunda çalışacak olsanız da özel güvenlik mevzuatının şartları size uygulanır.

Bu rehber, kurumların kendi binalarını koruyan güvenlik personelini anlatır. Genel kolluk ya da ceza infaz kurumlarındaki güvenlik kadroları ayrı kanunlara tabi, ayrı alımlardır; bunlar için çarşı ve mahalle bekçisi ile infaz ve koruma memuru rehberlerimize bakabilirsiniz.

5188 sayılı Kanun'a göre şartlar (md. 10)

Kanun'un 10. maddesi özel güvenlik görevlisinde şu şartları arar:

• Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak,
• Öğrenim: Silahsız görev yapacaklar için en az sekiz yıllık ilköğretim veya ortaokul, silahlı görev yapacaklar için en az lise veya dengi okul mezunu olmak,
• Yaş: 18 yaşını doldurmuş olmak,
• Adli sicil: Kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezası almamış olmak ve maddede sayılan suçlardan (devletin güvenliğine karşı suçlar, uyuşturucu, hırsızlık, dolandırıcılık, cinsel suçlar, kaçakçılık gibi) mahkûm olmamak; hükmün açıklanmasının geri bırakılmış olması bu sonucu değiştirmez,
• Maddede sayılan suçlardan hakkında devam eden bir kovuşturma bulunmamak,
• Sağlık: Görevi yapmaya engel olabilecek vücut veya akıl hastalığı ya da engeli bulunmamak,
• Eğitim: 14. maddede belirtilen özel güvenlik temel eğitimini başarıyla tamamlamış olmak.

Madde son yıllarda hem Anayasa Mahkemesi kararlarıyla hem de kanun değişikliğiyle değişti. Anayasa Mahkemesi 2022'de güvenlik soruşturmasına ilişkin (h) bendini kısmen iptal etti. 21 Kasım 2024 tarihli 7533 sayılı Kanun ise sayılan suçlar için aranan "soruşturma" ibaresini metinden çıkardı; Anayasa Mahkemesinin 2025 tarihli kararı da aynı ibareyi iptal etti. Bu nedenle bugün belirleyici olan, sayılan suçlardan devam eden bir kovuşturmanın bulunup bulunmadığıdır. İnternette dolaşan eski metinlere göre kendinizi elemeyin; ama ilanı da mutlaka okuyun.

Özel güvenlik temel eğitimi ve kimlik kartı

Kimlik kartının yolu temel eğitimden geçer. Temel eğitimin ardından Emniyet Genel Müdürlüğünce düzenlenen yazılı sınava girilir ve başarılı olanlara temel eğitim sertifikası verilir. Kart için il düzeyindeki özel güvenlik birimlerine başvurulur; örneğin Sivas İl Jandarma Komutanlığının kamu hizmet standartları tablosuna göre başvuruda diploma, temel eğitim sertifikası, sağlık raporu, fotoğraf ve kimlik harcı belgesi istenir; güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması tamamlandıktan sonra kart düzenlenir. Aynı tabloya göre bazı gruplar için (örneğin genel kolluk emeklileri ve ilgili güvenlik programlarının mezunları) silah eğitimi hariç temel eğitim şartında muafiyet vardır.

Kartın yenilenmesi için yenileme eğitimi sertifikası gerekir; Kanun'un 14. maddesine göre yenileme eğitimi altmış ders saatinden az olamaz. Silahsız karttan silahlıya geçmek isteyenler silahlı temel eğitim sertifikasını sunar ve güvenlik soruşturmasının tamamlanmasını bekler. Kamu ilanlarında kartın son başvuru tarihinde geçerli olması istenir; Dışişleri Bakanlığının 2023 ilanında da bu şart açıkça yer almıştır.

Silahlı ve silahsız görev arasındaki fark

21 yaş şartı 5188 sayılı Kanun'dan değil, 6136 sayılı Kanun'un uygulama yönetmeliğinin 4. maddesinden gelir: ÖSYM kılavuzu, 21 yaşını doldurmamış olanlara silah taşıma ruhsatı verilemeyeceği için 7304 kodlu kadrolarda bu yaşın aranacağını belirtir. Kılavuz bu kadrolar için kamuya ait sağlık kuruluşlarından alınmış "silahlı özel güvenlik görevlisi olur" kararlı rapor da ister. 26 Haziran 2021 tarihli Özel Güvenlik Görevlileri Sağlık Şartları Yönetmeliği'ne göre aday sağlık raporu tam teşekküllü hastanelerden e-Rapor sistemiyle alınır; özel sağlık kuruluşları bu raporu düzenleyemez. Ateşli silah kullanamayacağına karar verilen kişi silahlı çalışamaz, ama talep ederse silahsız görev yapabilir.

Başvurmadan önce ilanın hangi kartı istediğini mutlaka okuyun; incelediğimiz ilanlarda üç farklı ifade vardı. Dışişleri Bakanlığının 2023 ilanı açıkça silahlı özel güvenlik görevlisi kimlik kartı istemiştir. Sağlık Bakanlığının 2022 işçi ilanı silahsız güvenlik görevlisi pozisyonu açmış, ancak silahlı kart sahiplerinin de başvurabileceğini belirtmiştir. Afyon Kocatepe Üniversitesinin 2025 ilanı ise kart türünü ayrıca belirtmeden 5188 sayılı Kanun'un 10. maddesindeki şartları aramıştır; böyle bir ilanda kart türünü kuruma sormak en güvenli yoldur.

Boy ve kilo şartları nereden çıkıyor?

Ne 5188 sayılı Kanun'un 10. maddesinde ne de Özel Güvenlik Görevlileri Sağlık Şartları Yönetmeliği'nde boy, kilo veya vücut kitle indeksi ölçüsü vardır. Yönetmelik sağlık şartlarını hastalık branşlarına göre tanımlar. İlanlarda gördüğünüz boy-kilo şartları, kurumların ilanlarına koyduğu özel şartlardır ve kurumdan kuruma değişir:

• Dışişleri Bakanlığının 2023 sözleşmeli ilanında erkeklerde en az 170, kadınlarda en az 160 cm boy istenmiş; kilonun, boyun son iki hanesine göre belirli bir aralıkta olması şart koşulmuştur (ilandaki örneğe göre 180 cm boy için 63 ile 93 kg arası). Boy ve kilo ölçümünün sağlık raporunda yer alması da istenmiştir.
• Afyon Kocatepe Üniversitesinin 2025 sözleşmeli personel ilanında 170 cm'den kısa olmamak ve vücut kitle indeksi sınırı aranmış; ölçümün atama aşamasında kurumca yapılacağı belirtilmiştir.

Ölçümün nasıl belgeleneceği de ilana göre değişir. Ege Üniversitesinin 2022 sözleşmeli ilanında boyun son iki hanesi ile kilo arasındaki farkın 10'dan fazla olmaması istenmiş (170 cm için 60–80 kg), ölçüm sağlık kuruluşundan alınacak belgeyle kanıtlanmış ve asıl adaylar için kurumca yeniden yapılmıştır. Pratik sonuç: başka bir ilandaki ölçüyü esas almayın, başvurduğunuz ilanın formülünü kendi boy ve kilonuzla hesaplayın. Ölçüm kurumda tekrarlanabileceği için sınırda bir değer başvuruyu riske sokar.

KPSS ile alım: P94, P93 ve P3

Memur ve 4/B güvenlik görevlisi alımlarında KPSS (B) grubu puanı kullanılır: lise mezunları için KPSSP94, önlisans için KPSSP93, lisans için KPSSP3. İki ana yol vardır:

1. ÖSYM merkezi yerleştirme: Tercih kılavuzunda koruma ve güvenlik görevlisi kadroları 7303 koduyla yer alır; silahlı görev yapılacak kadrolarda 7304 kodu kullanılır. ÖSYM'ye belge gönderilmez; özel güvenlik kimlik kartına tercih işlemlerinin son günü itibarıyla sahip olmanız gerekir. Yerleştirmeden sonra valilikçe güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır ve atama olumlu sonuca bağlıdır. Kodların okunuşunu nitelik kodları rehberinde anlattık.
2. Kurumun kendi ilanı: Kurumlar 4/B pozisyonları için KPSS puan sıralamasıyla doğrudan alım yapabilir. Dışişleri Bakanlığının 2023 ilanında yazılı ya da sözlü sınav yapılmamış, 2022 KPSSP94 puanında en az 70 alanlar arasından sıralama yapılmış, pozisyon sayısı kadar asıl ve yedek aday belirlenmiştir. Kadrolu alımlarda kurum, kendi yönetmeliğine göre sözlü veya uygulamalı sınav da yapabilir; bu ilanda yazar.

Kanundaki 18 yaş alt sınırının yanında ilanlar üst yaş sınırı da koyabilir. Dışişleri Bakanlığının 2023 ilanında doğum tarihi aralığı belirlenerek yaklaşık 18–28 yaş arası adaylar kabul edilmiş, Ege Üniversitesinin 2022 ilanında başvuru tarihinin ilk günü itibarıyla 30 yaşını doldurmamış olmak istenmiştir. Bu sınırlar ilana özgüdür ve her alımda yeniden belirlenir; hesaplama için yaş sınırı rehberine bakın. Bazı ilanlar kadronun cinsiyetini de belirtir; Dışişleri ilanında kadın ve erkek kontenjanları ayrı gösterilmiştir.

İŞKUR üzerinden işçi olarak alım

Bazı kurumlar güvenlik görevlisini sürekli işçi olarak alır. Bu alımlar 4857 sayılı İş Kanunu ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'e tabidir ve başvuru İŞKUR'a yapılır. Sağlık Bakanlığının 2022 sürekli işçi ilanı bu yolun nasıl işlediğini gösterir: silahsız güvenlik görevlisi pozisyonlarına başvurmak için geçerli özel güvenlik kimlik kartı istenmiş, silahlı kart sahiplerinin de başvurabileceği belirtilmiş; KPSS aranmamış, adaylar sınav yapılmadan noter kurasıyla, açık iş sayısı kadar asıl ve aynı sayıda yedek olarak belirlenmiştir. Kuradan sonra arşiv araştırması yapılmıştır. Aynı ilanda her aday yalnızca bir işyeri ve bir meslek için başvurabilmiş, öğrenim olarak ortaöğretim, önlisans veya lisans mezuniyeti kabul edilmiş ve tüm meslekler için doğum tarihine bağlı bir üst yaş sınırı konmuştur.

Diğer işçi ilanlarında kura sonrası sözlü sınav da yapılabilir; sınavlı alımlarda kurayla açık iş sayısının 4 katı aday belirlenir. İşçi alımının adımlarını İŞKUR ve noter kurası rehberinde ayrıntılı anlattık. Unutmayın: işçi statüsünde de 5188 sayılı Kanun'un şartları ve geçerli kimlik kartı aranır.

Başvuruyu düşüren sık hatalar

• Süresi dolmuş kart: Kartın son başvuru tarihinde ya da merkezî yerleştirmede tercih işlemlerinin son günü geçerli olması gerekir; yenileme eğitimini son haftaya bırakmayın.
• Yanlış türde kart: İlan silahlı kart istiyorsa silahsız kart yetmez; silahlı görev kodlu kadrolarda ayrıca 21 yaş ve "silahlı ... olur" kararlı rapor aranır. Silahlı kart sahipleri ise ilanın izin verdiği durumlarda silahsız pozisyonlara başvurabilir.
• Yanlış yerden alınmış rapor: Özel sağlık kuruluşlarının düzenlediği rapor bu amaçla geçerli değildir; raporda doğru kararın ("silahlı" ya da "silahsız ... olur") yazdığını kontrol edin.
• Sınırda boy-kilo: Kendi beyanınıza değil, ilandaki formüle ve ölçüm yöntemine göre hesap yapın.
• Puan türünü karıştırmak: Lise mezunu için P94, önlisans için P93, lisans için P3 istenir; ilanın üst öğrenim mezunlarını kabul edip etmediğine bakın.

Belgeler ve son kontroller

1. Özel güvenlik kimlik kartı: İlanın istediği türde (silahlı/silahsız) ve ilanın belirttiği tarihte geçerli.
2. Sağlık raporu: Tam teşekküllü hastaneden, doğru kararla; ilan istiyorsa boy-kilo ölçümünü içeren.
3. Diploma ve KPSS sonuç belgesi: İlanda istenen öğrenim düzeyi ve puan türüyle uyumlu.
4. Askerlik durumu: Erkek adaylar için yapılmış, ertelenmiş veya yedeğe geçirilmiş olmak.
5. Çalışma koşulları: İlanlar 24 saat esasına göre vardiyalı çalışmaya engel bulunmamasını şart koşabilir; Dışişleri ve Afyon Kocatepe Üniversitesi ilanlarında bu şart yer almıştır.
6. Güvenlik soruşturması: Atama veya sözleşme öncesinde yapılır; süreci güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması rehberinde anlattık.

Güncel ilanları güvenlik ve koruma görevlisi ilanları sayfamızda topluyoruz.